मातृत्व लाभ पात्रता तपासक (2026)
भारतातील कामकाजी माता तीन प्रमुख योजनांतर्गत मातृत्व लाभांसाठी पात्र आहेत: मातृत्व लाभ कायदा 1961 अंतर्गत 26 आठवड्यांची वेतनासह रजा (पहिल्या दोन अपत्यांसाठी), ESI मातृत्व लाभ ESIC-कवर्ड कर्मचाऱ्यांसाठी, आणि PMMVY रोख सहाय्य. खाली तुमची पात्रता तपासा.
भारतातील मातृत्व लाभ — कायदा काय सांगतो
1. मातृत्व लाभ कायदा, 1961 (2017 मध्ये सुधारित)
- पहिले किंवा दुसरे जैविक अपत्य: 26 आठवडे पूर्ण वेतनासह रजा
- तिसरे किंवा पुढील अपत्य: 12 आठवडे पूर्ण वेतनासह रजा
- दत्तक/सरोगसी (3 महिन्यांपेक्षा कमी बाळ): 12 आठवडे
- पात्रता: मागील 12 महिन्यांत त्याच नियोक्त्याकडे 80 कामकाजी दिवस
- 10 किंवा अधिक कर्मचारी असलेल्या आस्थापनांना लागू
- 50+ कर्मचाऱ्यांच्या आस्थापनात 500 मीटरमध्ये पाळणाघर सुविधेचा हक
2. ESI मातृत्व लाभ
- ₹21,000/महिना किंवा कमी वेतन आणि ESI-कवर्ड आस्थापना: 26 आठवडे ESIC कडून 100% वेतन
- मागील दोन कालावधींत किमान 70 IP योगदान दिवस आवश्यक
3. पीएम मातृ वंदना योजना (PMMVY)
- पहिल्या अपत्यावर: ₹5,000 (पहिल्या ANC वर ₹3,000 + प्रसूती नोंदणीवर ₹2,000)
- दुसरे अपत्य मुलगी असल्यास: ₹6,000 (PMMVY 2.0, Mission Shakti)
- जवळच्या अंगणवाडीत किंवा pmmvy.wcd.gov.in वर अर्ज करा
- सरकारी कर्मचारी पात्र नाहीत
स्रोत: मातृत्व लाभ कायदा 1961 (2017 सुधारित); ESI कायदा 1948; PMMVY मार्गदर्शक तत्त्वे, महिला व बालविकास मंत्रालय. जुलै 2026 पर्यंत सत्यापित.
सतत विचारले जाणारे प्रश्न
मला ESI मातृत्व लाभ आणि MBA रजा दोन्ही मिळू शकतात का?
ESI-कवर्ड कर्मचारी असल्यास रोख लाभ (वेतन) ESIC कडून थेट दिला जातो, तर 26 आठवड्यांची रजा मातृत्व लाभ कायद्यानुसार लागू होते. दुहेरी देय मिळत नाही.
80 दिवसांपेक्षा कमी काम केले असल्यास काय?
मागील 12 महिन्यांत 80 कामकाजी दिवस पूर्ण न केल्यास MBA अंतर्गत वेतनासह रजेसाठी पात्र नाहीत. मात्र पहिल्या अपत्यासाठी PMMVY रोख सहाय्य रोजगार स्थितीनुसार मिळू शकते.
घरून काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना मातृत्व रजा मिळते का?
होय. मातृत्व लाभ कायदा काम केलेल्या ठिकाणाऐवजी रोजगार संबंध आणि आस्थापना आकारावर आधारित लागू होतो. घरून काम करणाऱ्यांना समान अधिकार आहेत.
मातृत्व रजा ग्रॅच्युटी आणि EPF सेवेत गणली जाते का?
होय. MBA अंतर्गत घेतलेली मातृत्व रजा ग्रॅच्युटी आणि EPF दोन्हींसाठी सतत सेवेत गणली जाते.
शिफारस केलेली पात्रता साधने
अस्वीकरण: हे साधन केवळ माहितीसाठी आहे. मातृत्व लाभाची पात्रता तुमच्या रोजगार करार, आस्थापना प्रकार आणि राज्य-विशिष्ट नियमांवर अवलंबून आहे. सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी CCS Leave Rules लागू होतात. PMMVY आकडेवारी महिला व बालविकास मंत्रालयाच्या जुलै 2026 च्या मार्गदर्शक तत्त्वांवर आधारित आहे.