ज्येष्ठ नागरिक कर सवलत तपासक (Tax Benefits)
हे तज्ञ टूल वित्त कायदा २०२५ (Finance Act 2025) अंतर्गत निवासी ज्येष्ठ नागरिक (६०+ वय) आणि अति-ज्येष्ठ नागरिक (८०+ वय) यांच्यासाठी उपलब्ध संभाव्य कर फायद्यांचे मूल्यांकन करते. यात कलम 194P (ITR फायलिंगमधून सूट), कलम 80TTB (व्याज कपात), आणि वाढीव 80D वैद्यकीय मर्यादेचे पात्रता तपासणे समाविष्ट आहे.
ज्येष्ठ नागरिकांसाठी प्रमुख कर फायदे (आर्थिक वर्ष २०२५-२६)
प्राप्तिकर कायद्यानुसार ६० वर्षे वय ओलांडलेल्या व्यक्तींना अनेक लाभ दिले जातात. नवीन अर्थसंकल्पानुसार अधिक सवलती उपलब्ध करून दिल्या आहेत:
1. कलम 194P: ITR भरण्यातून दिलासा
७५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या निवासी ज्येष्ठ नागरिकांना ITR भरण्यापासून प्रशासकीय सूट मिळू शकते, जर त्यांचे उत्पन्न फक्त पेन्शन आणि व्याज (एकाच बँकेत) असेल. अशा प्रकरणांमध्ये, बँक स्वतः कर आकारणी आणि वजावट करण्याची जबाबदारी घेते.
2. कलम 80TTB: बँकेतील व्याजावरील कपात
निवासी ज्येष्ठ नागरिक बँक किंवा पोस्ट ऑफिस बचत खाती, FD आणि RD मधून मिळणाऱ्या व्याज उत्पन्नावर ₹५०,००० ची वजावट (Deduction) मिळवू शकतात, तर युवा करदात्यांसाठी ही मर्यादा फक्त ₹१०,००० आहे.
3. कलम 80D: उच्च वैद्यकीय विमा मर्यादा
तुम्ही जुनी कर प्रणाली (Old Tax Regime) निवडल्यास, वैद्यकीय खर्च व विम्यासाठी ₹५०,००० पर्यंत दावा करू शकता. जर तुम्ही तुमच्या ज्येष्ठ नागरिक पालकांसाठी पैसे भरत असाल, तर एकूण वजावट ₹१,००,००० पर्यंत पोहोचू शकते.
4. TDS सवलत मर्यादा
निवासी ज्येष्ठ नागरिकांसाठी व्याज उत्पन्नावर TDS ची मर्यादा आर्थिक वर्ष २०२५-२६ साठी ₹१,००,००० निर्धारित केली गेली आहे. जर तुमचे बँकेतील वार्षिक व्याज मर्यादेपेक्षा कमी असेल, तर बँक सामान्यतः उत्पन्नावर कर (TDS) कपात करणार नाही.
Frequently Asked Questions
नवीन कर प्रणालीत (New Regime) 194P ची सूट मिळते का?
होय. कलम 194P ही ITR फायलिंगशी संबंधित प्रशासकीय सवलत आहे, ही कर कपात नाही. त्यामुळे या सुविधेचा कर प्रणालीच्या निवडीशी थेट संबंध नाही.
जर मी NRI ज्येष्ठ नागरिक असेल, तर मी 80TTB चा दावा करू शकतो का?
नाही. कलम 80TTB केवळ निवासी (Resident) ज्येष्ठ नागरिकांसाठी आहे. अनिवासी भारतीयांना (NRI) फक्त 80TTA चा दावा (₹१०,००० पर्यंत) मिळतो.
₹१ लाख TDS मर्यादेचा अर्थ माझे उत्पन्न करमुक्त आहे, असा होतो का?
नाही. याचा अर्थ फक्त एवढाच की बँक त्या रकमेवर कर कपात (TDS) करणार नाही. पण जर तुमचे एकूण उत्पन्न मूलभूत सवलतीच्या (exemption limit) मर्यादेपेक्षा जास्त असेल, तर तुम्हाला स्वतः तो कर ITR भरताना द्यावा लागेल.
Recommended Eligibility Tools
सूचक कर मूल्यमापन: हे टूल फाईनान्स ऍक्ट (Finance Act) २०२५ वर आधारित असून एक माहितीपूर्ण मूल्यांकन प्रदान करते. हा व्यावसायिक किंवा आर्थिक सल्ला नाही. कलम 194P ची सूट ही बँकेवर अवलंबून असते व आयकर विभागाच्या अंतिम निर्णयास अधीन असते. कोणतीही आयकर कारवाई करण्यापूर्वी चार्टर्ड अकाउंटंटचा (CA) सल्ला घ्या.