Verified by EligibilityTools Editorial & Compliance Board
Fact-Checked: 2026-06-07
Editorial Policy

ग्रॅच्युइटी पात्रता कॅल्क्युलेटर — ग्रॅच्युइटी देयक कायदा, 1972

ग्रॅच्युइटी हे एक वैधानिक सेवानिवृत्ती/बाहेर पडण्याचे लाभ आहे जे किमान 4 वर्षे आणि 240 दिवस सतत सेवा पूर्ण करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना देय असते. रक्कम सूत्राने काढली जाते: (15/26) × अंतिम मासिक पगार × पूर्ण सेवा वर्षे. हे कॅल्क्युलेटर तुमची पात्रता तपासते, अनुमानित ग्रॅच्युइटी दाखवते आणि कलम 10(10) अंतर्गत आयकर सूट दर्शवते.
अपूर्णांकासह एकूण वर्षे प्रविष्ट करा (उदा. 6 वर्षे 6 महिन्यांसाठी 6.5). किमान मर्यादा 4 वर्षे 240 दिवस आहे.
येथे "पगार" म्हणजे फक्त मूळ वेतन + महागाई भत्ता. HRA, बोनस किंवा इतर भत्ते समाविष्ट करू नका.
ग्रॅच्युइटी कायदा 10 किंवा अधिक कर्मचारी असलेल्या आस्थापनांना लागू होतो.
प्रत्यक्ष रक्कम माहीत असल्यास प्रविष्ट करा.

ग्रॅच्युइटी पात्रता — 4 वर्षे 240 दिवसांचा नियम

ग्रॅच्युइटी देयक कायदा 1972 च्या कलम 2A अंतर्गत, किमान सेवा मर्यादा 4 वर्षे आणि 8 महिने (4 वर्षे 240 दिवस) आहे.

ग्रॅच्युइटी सूत्र — कलम 4(2)

ग्रॅच्युइटी = (15 ÷ 26) × अंतिम मासिक पगार × पूर्ण वर्षे

कर सूट — कलम 10(10)

सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी संपूर्ण सूट. ग्रॅच्युइटी कायद्यांतर्गत कर्मचाऱ्यांसाठी ₹20 लाखांपर्यंत सूट.

सतत विचारले जाणारे प्रश्न

राजीनामा दिल्यावरही 5 वर्षांचा नियम लागू होतो का?

होय. ग्रॅच्युईटी राजीनाम्यावरही देय आहे, जर तुम्ही किमान 4 वर्षे 240 दिवसांची सलग सेवा पूर्ण केली असेल (Section 2A अंतर्गत प्रभावीपणे 5 वर्षे मानले जाते).

ग्रॅच्युईटी फॉर्म्युल्यात "पगार" म्हणजे काय?

Payment of Gratuity Act अंतर्गत फॉर्म्युल्यात "पगार" म्हणजे केवळ मूळ पगार + महागाई भत्ता. HRA, वैद्यकीय भत्ता, बोनस, ओव्हरटाइम, कमिशन आणि इतर भत्ते समाविष्ट नाहीत.

नियोक्ता ग्रॅच्युईटी नाकारू शकतो का?

नियोक्ता ग्रॅच्युईटी केवळ तेव्हाच रोखू शकतो जेव्हा बडतर्फी नियोक्त्याचे नुकसान करणाऱ्या जाणूनबुजून केलेल्या दुर्लक्ष किंवा चुकीसाठी असेल (Section 4(6)(b)). गैरवर्तनाच्या बाबतीतही फक्त कायदेशीर हक्कापेक्षा जास्त रक्कमच जप्त करता येते.

ग्रॅच्युईटीवर आयकर भरावा लागतो का?

ग्रॅच्युईटी Section 10(10) अंतर्गत आंशिक किंवा पूर्णपणे सूट आहे. सरकारी कर्मचाऱ्यांना संपूर्ण सूट. Gratuity Act अंतर्गत कर्मचाऱ्यांसाठी खालीलपैकी कमी: वास्तविक ग्रॅच्युईटी, ₹20 लाख, किंवा 15/26 × शेवटचा पगार × पूर्ण वर्षे.

माझ्या कंपनीत 10 पेक्षा कमी कर्मचारी आहेत. मला ग्रॅच्युईटी मिळेल का?

Payment of Gratuity Act तांत्रिकदृष्ट्या 10 किंवा त्यापेक्षा जास्त कर्मचारी असलेल्या आस्थापनांना लागू आहे. मात्र, एकदा ही मर्यादा ओलांडल्यानंतर नंतर संख्या 10 पेक्षा कमी झाली तरी कायदा लागू राहतो.

नियोक्त्याने ग्रॅच्युईटी कधी द्यावी?

ग्रॅच्युईटी देय झाल्यापासून 30 दिवसांत द्यावी लागते (Section 7(3)). उशीर झाल्यास नियत तारखेपासून साधे व्याज आकारले जाते.

सांकेतिक निकाल: हे कॅल्क्युलेटर ग्रॅच्युइटी देयक कायदा 1972 कलम 4(2) आणि आयकर अधिनियम 1961 कलम 10(10) वर आधारित आहे. निकाल केवळ सांकेतिक आहेत. हे कायदेशीर किंवा आर्थिक सल्ला नाही.

Logic mapped to Finance Act 2026 and Section 139(1) View Editorial Policy

Last Fact-Checked: 2026-06-07 | Source: Income Tax Act, 1961