रोख जमा (Cash Deposit Limits) मर्यादा तपासक
हे साधन भारतीय बँकेतील रोख जमा (Cash Transaction) व्यवहारांचे कायदेशीर आणि SFT (Statement of Financial Transactions) मर्यादेवर आधारित मूल्यमापन करते. यामध्ये नियम 114E आणि पॅन कार्ड नियम 114B समाविष्ट आहेत.
कायदेशीर रचना: नियम 114E (Statement of Financial Transactions - SFT)
आयकर विभाग बँकेत आणि इतर ठिकाणी होणाऱ्या उच्च-मूल्याच्या व्यवहारांवर (High value cash transactions) नजर ठेवतो. जेव्हा आर्थिक वर्षात (एप्रिल-मार्च) एक विशिष्ट रोख रक्कम खात्यात जमा केली जाते, तेव्हा बँकांनी त्याची नोंद SFT ने करणे बंधनकारक असते.
1. एकूण वार्षिक मर्यादा
- बचत खाते (Savings): ₹१० लाख किंवा त्याहून अधिक रोख जमा.
- चालू खाते (Current): ₹५० लाख किंवा त्याहून अधिक रोख रक्कम जमा किंवा काढली (Withdrawals) गेल्यास.
नोट: या मर्यादा एकूण बेरीज (Aggregate) आहेत. याचा अर्थ एकाच PAN शी जोडलेल्या वेगवेगळ्या बँक खात्यांमधील (किंवा शाखेतील) व्यवहारांची बेरीज एकत्र केली जाते.
2. पॅन ₹५०,००० नियम (नियम 114B)
बचत खात्यावर एका दिवसात ₹५०,००० किंवा अधिक रोख रक्कम जमा करायची असल्यास, तुमचे पॅन कार्ड देणे अनिवार्य आहे. असे न केल्यास बँक रोकड स्वीकारू शकत नाही.
3. कलम 269ST (रोखीसाठी मर्यादा)
आयकर कायद्याचे कलम 269ST सांगते की कोणीही एका व्यवहारासाठी, एकाच दिवसात, किंवा एका घटनेसाठी ₹२ लाख किंवा त्याहून अधिक रोख रक्कम स्वीकारू शकत नाही. या नियमाचे उल्लंघन झाल्यास पूर्ण रक्कम दंड म्हणून भरावी लागू शकते.
Frequently Asked Questions
बँकेने रिपोर्टिंग केल्यास मला टॅक्स (Task) भरावा लागतो का?
नाही. SFT रिपोर्टिंगचा अर्थ फक्त आयकर विभागाला तुमच्या व्यवहाराची माहिती दिली गेली आहे. जर ती रक्कम कायदेशीर मार्गाने (स्रोतातून) आली असेल आणि तुमच्या ITR मधील उत्पन्नाशी जुळत असेल, तर तुम्हाला त्याचे कोणतेही परिणाम (Income Tax Impact) सहन करावे लागत नाहीत.
जर मी मर्यादा पार केली, तर काय होईल?
हा व्यवहार तुमच्या वार्षिक माहिती विवरणामध्ये (AIS - Annual Information Statement) दिसेल. जर জমা रक्कम तुमच्या ITR शी जुळत नसेल, तर आयकर विभागाकडून स्पष्टीकरण (e-Verification) देण्याची नोटीस येऊ शकते.
Recommended Eligibility Tools
मार्गदर्शक माहिती: हे साधन भारतीय कर नियमांच्या आधारावर केवळ माहिती आणि मार्गदर्शनासाठी तयार केलेले आहे (नियम 114E/114B च्या अधीन). आयकर विभाग आणि बँका यावर अंतिम निर्णय त्यांच्या स्वयंचलित (automated) सिस्टीमच्या आधारावर घेतात. प्रत्यक्ष कारवाईबद्दल CA शी सल्लामसलत करा.